Als je ver wilt komen, ga dan samen!

‘Dokter, wat zou ú doen?’ Patiënten stelden regelmatig deze vraag aan mij toen ik nog als arts in het ziekenhuis werkte. Veel patiënten denken dat de wetenschap weet wat het beste voor ze is, maar wat voor iemand het beste is, verschilt per patiënt. Het hangt sterk af van de wijze waarop we als individu invulling geven aan ons leven en wat daarbij voor ieder persoon belangrijk is.

Persoonlijke ‘smaak’; feitelijk draait het hierom bij Samen beslissen. In de zin van: iemands persoonlijke voorkeur. Wil een patiënt een operatie of liever afwachten? Leven met een kleine kans op recidive of alle risico’s uitsluiten?

Niet alleen patiënten hebben iets te leren in het proces van Samen beslissen. Voor zorgverleners geldt hetzelfde. Het is bepaald niet eenvoudig om de regie een beetje los te laten, onzekerheden toe te laten en je open te stellen voor de wensen en voorkeur van de patiënt. Zeker wanneer je vanuit jouw kennis en ervaring een andere keuze zou maken dan de patiënt.

Het is als arts bepaald niet eenvoudig om de regie los te laten en je open te stellen voor de wensen en voorkeur van de patiënt.

Verschuivende verhoudingen

Als je snel wilt gaan, ga dan alleen. Als je ver wilt komen, ga dan samen. Voor mij verwoordt dit Afrikaanse gezegde de verschuivende verhoudingen van Samen beslissen het best: van de arts als ‘creator’ naar de arts en patiënt als ‘co-creators’. Samen beslissen maar ook sámen de kwaliteit van de zorg verbeteren. Dit is een beweging die door alle partijen in de zorg wordt gewenst. Er is een roep bij alle betrokkenen om samen de kwaliteit te verbeteren.

Jaar van de Transparantie

Op deze ontwikkeling sloot de toenmalige minister van VWS, Edith Schippers, aan toen zij 2015 uitriep tot het Jaar van de Transparantie. Zorginstituut Nederland kreeg in vervolg daarop de taak de sector te ondersteunen in het streven naar kwaliteitsverbetering. Sinds 2016 doen we dit onder meer via de stimuleringsregeling Transparantie over de Kwaliteit van Zorg. De 7 voorloper projecten die in deze e-zine centraal staan, bieden de eerste tastbare resultaten van deze regeling en laten zien hoe Samen beslissen in de praktijk het beste gestalte krijgt.

Uitkomstinformatie nodig

De projecten uit 2016 staan al lang niet meer op zichzelf: eind 2018 zijn er 40 voorloper projecten voor Samen beslissen operationeel en breidt de gewenste olievlekwerking van Samen beslissen steeds verder uit. Daarmee zijn we er natuurlijk nog niet. Om Samen beslissen te bevorderen en de kwaliteit van zorg te verbeteren zijn ook gegevens over de resultaten van behandelingen en interventies nodig. Het programma Uitkomstgerichte zorg van het ministerie van VWS dat het Zorginstituut uitvoert, moet ervoor zorgen dat in 2022 voor 50 procent van de ziektelast gegevens over de resultaten van behandelingen en interventies beschikbaar zijn. Meer gedetailleerde en op het individu toegesneden informatie. Onderzoeksresultaten gaan namelijk vrijwel altijd over ‘gemiddelde’ patiëntenpopulaties, in ‘gemiddelde’ situaties. Maar de patiënt die tegenover de dokter in de spreekkamer zit is net zomin ‘gemiddeld’ als de dokter. Bij Samen beslissen maakt zoiets nogal verschil.

Vertel de verhalen

Laten we met elkaar de beweging van Samen beslissen op gang houden. De aanpak en resultaten van de projecten waarover u in deze e-zine leest zijn daartoe een belangrijke opsteker, maar vormen tegelijkertijd slechts een begin. Daarom stel ik voor: laten we dingen blijven uitproberen, doen en ervaren. Laten we erover praten en onze verhalen doorvertellen aan collega’s, ons team, onze vakgenoten en onze werkgever.

En laten we beginnen met het vertellen van de verhalen uit dit e-zine!

Sjaak Wijma

Voorzitter Raad van Bestuur Zorginstituut Nederland